Achtergrond

De afgelopen jaren is er veel meer informatie gekomen over hoe de n-term tot stand komt. Die schrijf ik hier niet opnieuw op, ook omdat het dan misschien gekleurd raakt door mijn mening, en daar is deze plek niet voor. Hieronder dus alleen officiële of technische informatie.

Wat de n-term met het cijfer doet, zie je wel in een kleine animatie: Zo werkt de n-term.

n-termen opzoeken. Bekijk alle jaren van jouw vak, met daarbij hoeveel de n-term van jaar tot jaar schommelt. Zie bij Per jaar in één oogopslag wat er in een examenjaar anders was dan gewoonlijk, zet vakken naast elkaar, bekijk alle vakken en jaren in één raster of maak zelf een tabel.

Rekenen. De n-voorspeller geeft een onderbouwde schatting op basis van de p-waarde (het deel van de punten dat gemiddeld is gehaald). De omrekentabel laat zien welk cijfer bij welke score hoort. Bij Andere n-term zie je wat een tiende meer of minder doet, en met Jouw examenrapport zie je op welke plek je stond met je cijfers. Rond de examens kunnen leraren de n-term van hun eigen vak raden.

Inzichten. Hoe precies meet een examen? Bij welke vakken volgt de n-term de p-waarde? Welke examens waren de uitschieters, en hoeveel leerlingen doen eigenlijk examen in elk vak? Op het blog staan korte stukken over wat de cijfers laten zien.

De verdeling van de scores. Sinds 2008 is van de meeste examens bekend hoeveel leerlingen elk aantal punten haalden. Die verdeling staat bij elk vak en in het klein bij Per jaar.

Schoolexamen en slagen. Met open data van DUO laat de site zien hoeveel leerlingen er slaagden en hoe het cijfer voor het schoolexamen zich per afdeling en per vak verhoudt tot dat voor het centraal examen. Het gaat steeds om totalen voor heel Nederland.

Zelf aan de slag. Alle getallen staan als Excel, CSV en JSON bij Open data. De originele bestanden van Cito en DUO staan bij Ruwe data. Bij Zelf onderzoeken zet je twee grootheden tegen elkaar uit.

De n-termen en de andere gegevens per examen komen van de site van het Cito. Daar staan de examenverslagen vanaf 2000. Vanaf 2005 is er een Excel-applicatie die de cijfers laat zien. Die gegevens staan nu bij elkaar in één Excelbestand, en dat Excelbestand leest de site rechtstreeks in. Je kunt het zelf ook downloaden bij Open data.

De data van 2000–2004 was lastiger te “oogsten”. Die staat in tabellen in een verslag in pdf-vorm. Die bestanden heb ik eerst ontdaan van overbodige informatie en daarna via een site omgezet naar Excel. Die sheets heb ik vervolgens bewerkt (zonder de data te veranderen, natuurlijk) zodat ze als csv in de database konden.

De cijfers over het schoolexamen en over geslaagden komen uit de open data van DUO. Voor deze site zijn ze opgeteld tot totalen voor heel Nederland. De originele bestanden van Cito en DUO staan bij Ruwe data.

Wat opmerkingen over de data:

• De data van 2020 ontbreekt. In dat jaar is er vanwege de covid-19-pandemie geen centraal examen afgenomen.
• De gegevens van vmbo-bb en vmbo-kb lopen tot en met 2023. Die examens worden digitaal afgenomen en staan sindsdien niet meer in de overzichten van Cito.
• Bij wiskunde A en C staat sinds 2024 een te hoge maximumscore in de toets- en itemanalyse van Cito. Die heb ik verbeterd aan de hand van de frequentieverdelingen en de p-waarde opnieuw berekend.
• De verdeling van de scores komt uit de steekproef van Cito, niet uit alle kandidaten. Tot en met 2023 uit het bestand “betekenis van cijfers”, daarna uit de frequentieverdeling per examen.
• De n-termen voor de praktijkvakken van het vmbo ontbreken. In eerste instantie maakte ik de database alleen voor mezelf, en keek ik alleen naar havo en vwo. Toen ik de data op deze site publiceerde, vroeg iemand om ook de algemene vakken van het vmbo toe te voegen. Dat kostte veel tijd, maar heb ik gedaan. Naar de praktijkvakken heeft nog niemand gevraagd. Ben je erin geïnteresseerd? Dan is het misschien aardig om ze eerst zelf te ontsluiten; dan zet ik ze in de database.
• n-termen van vakken waarvoor geen p-waarde kan worden vastgesteld, heb ik eruit gehaald. Die zeggen niets over langjarige trends en zijn ook niet voorspellend. Denk aan kleine vakken als Fries, Arabisch enzovoort.
• Vakken die maar kort hebben bestaan sinds 2000 staan er ook niet in, zoals handelswetenschappen. In 2000 en 2001 is dat vak vervangen door management en organisatie (M&O). M&O is sinds 2020 ook weer verdwenen, voor bedrijfseconomie. In het databestand staan de namen zoals in de bron. Op de site worden oude en nieuwe namen van hetzelfde vak wel aan elkaar gekoppeld; welke dat zijn, staat bij Vaknamen.
• Een aantal vakken heeft sinds 2001 een andere naam en vaak ook een andere inhoud gekregen. Zo is “natuurkunde 1,2” op de havo in 2009 (weer) “natuurkunde” geworden. Daarvoor (hier in 2008) is er dan een pilotjaar waarin weinig leerlingen het nieuwe vak al uitproberen, en daarna (hier in 2010) is er altijd een bezemvak voor leerlingen die gezakt zijn. Ook dat zijn kleine groepen, en ook die heb ik eruit gehaald.
• In 2000, 2001 en 2002 konden leerlingen op de mavo nog examen doen op niveau C of D (D was het hoogste). Na 2002 werd dit het vmbo en verdween het C-niveau. De n-termen voor het C-niveau heb ik niet opgenomen. De vakken op D-niveau wel: die staan onder vmbo-gl/tl, voor enige continuïteit. Lastig daarbij is dat de verslagen alleen het totale aantal deelnemers noemen, niet uitgesplitst naar C en D. Om toch een redelijk getal te krijgen, ben ik ervan uitgegaan dat de verhouding tussen de deelnemers gelijk is aan de verhouding tussen de steekproeven; ik had niets beters. Gebruik deze data dus niet als je echte, nette metingen wilt doen.