Een tien!

Heb jij weleens een tien gehaald? Misschien wel, maar op het examen is het zeldzaam. In de database met de scores vinden we vanaf 2008 3.172 perfecte scores: nul fouten. Op bijna veertien miljoen gemaakte examens is dat ongeveer 1 op 4.300. Nu weten we alleen de scores van de leerlingen van wie de school de scores heeft doorgegeven. Vanaf 2010 is dat ongeveer 80% (en het wordt steeds meer); in 2008 en 2009 was het veel minder. Als de niet-inzenders even goede groepen hadden, zijn er in werkelijkheid ruim vierduizend perfecte scores geweest.

Schitterend natuurlijk als een leerling een tien haalt. Ik heb het nooit meegemaakt dat een van mijn leerlingen dit voor elkaar kreeg toen ik eindexamenleraar was. Ik heb iets meer dan duizend eindexamenkandidaten gehad, maar slechts één keer een leerling met één fout. Die zat in de laatste vraag, dus je begrijpt mijn spanning toen ik haar examen nakeek en mijn teleurstelling toen juist die fout bleek.

Maar is de kans op een tien voor elk vak wel even groot? En voor elk jaar? De database die ik tegenwoordig (met dank aan AI) beschikbaar heb, toont voor elk examen de aantallen die horen bij de scores. Hieronder zie je bijvoorbeeld de verdeling van het aantal behaalde punten voor het examen havo natuurkunde van 2026.

Elke staaf is een score: hoe hoger de staaf, hoe meer leerlingen precies dat aantal punten haalden. Rood is onvoldoende, blauw is voldoende. Gebaseerd op de steekproef van Cito. Andere jaren van dit vak

Bij dit examen haalde in 2026 niemand in de steekproef alle 75 punten; het hoogste cijfer was een 9,7.

In het overzicht hierna staan per afdeling alle vakken. En dan zie je grote verschillen.

Laten we eens kijken naar de havo. Als we Spaans even buiten beschouwing laten (zestig keer zo klein als Nederlands), dan zie je dat Frans van de grote vakken naar verhouding de meeste tienen oplevert: 1 examen op de 2.800 treft geen rode streep. In een op de honderd klassen vinden we een leerling met een tien. Bij geschiedenis is in de achttien jaar dat dit gemeten wordt slechts drie keer een tien gegeven: één op een stad als Alkmaar (ruim 110.000 inwoners).

En dan zijn er ook nog de grote vakken aardrijkskunde, biologie en Nederlands. Daar is nog nooit een tien gemeten (het kan zijn dat er een buiten de steekproef viel).

Doe je hetzelfde voor vmbo-gl/tl, dan zie je iets vergelijkbaars. Bij biologie zijn er nu wel tienen (niet veel), en aardrijkskunde en Nederlands blijven weer zonder tien.